Alireza: Drie Goals en een Frame

Iraanse Bom JahanbakschEr loopt op de Nederlandse voetbalvelden een fantastische speler rond: Iraans international Alireza Jahanbakhsh. Toen wij hem nog bij NEC konden zien, zelfs in de Jupiler League, hadden we door dat we te maken hadden met een uitzonderlijk talent. Bij AZ breekt hij door. Inmiddels staat hij bovenaan in het lijstje topscorers en als schaduwschutter kan het niet anders dan dat hij de meeste beslissende voorzetten heeft gegeven.

Gisteren scoorde hij drie keer voor AZ tegen Vitesse. Gejuich alom (buiten Arnhem uiteraard).

Vandaag lees ik in De Gelderlander een groot artikel waarin de wedstrijd nog eens  wordt nabesproken. De doelpunten van Alireza staan centraal. En terecht.

Maar hoe luidt de kop van het artikel? Iraanse bom voor Vitesse. En dan denk ik als iemand die denkt iets te weten over media en journalistiek direct: FRAMING!!! Want wat als Alireza nou Jahansson had geheten en van IJsland afkomstig was, hadden we dan gelezen over IJslandse bom voor Vitesse? Vast en zeker niet.

De Iraanse bom is afkomstig uit wat we allemaal over Iran denken te weten, namelijk dat het land eropuit is om zo snel mogelijk met iedereen ruzie te maken, en dat ze daarvoor gevaarlijke bommen ter beschikking hebben. En dat kader, dat frame, zit dus bij een Gelderlanderjournalist heel diep. Dat komt naar boven om het verhaal over de prachtige voetballer in te verpakken. Zodanig diep zit dat frame dat hij of zij* zelfs bij een allervriendelijkste, en heel goed voetballende Iraniër toch weer eventjes zijn toevlucht neemt tot oorlogstaal.

Deze zin: “Iraanse bom voor Vitesse” bevestigt het gelijk van de framing expert Baldwin van Gorp, hoogleraar aan de Universiteit van Leuven. Het beeld van Iran als een agressieve bommenontwikkelende natie zorgt ervoor dat wij die frames, die rare vertekeningen van de werkelijkheid, gewoon als dé werkelijkheid aannemen, en iedere uitspraak over Iran of Iraniërs daaraan koppelen. En journalisten zijn daarin hetzelfde als wij lezers. Of nog erger.

* O ja, de auteur van het stuk, Lex Lammers, treft waarschijnlijk geen blaam. Koppen worden pas later boven een stuk gezet door een eindredacteur. Ik wil die eindredacteur vragen zich even te gaan schamen. Heel diep!

Een heel nieuwe bubbel

baudet-e1457706641563-1021x580Voor de cursus Medialeer die vanaf september weer gaat lopen, duiken we als docenten even in die veelbesproken Filter Bubble. Het schijnt dat mensen zich in hun oriëntatie op de wereld sterk richten op wat Facebook hen biedt. En als je dan een Baudet-aanhanger bent, of misschien een anti-globalist, dan lees je alleen nog maar berichten die jouw gelijk ondersteunen. Dat was vroeger – toen krant en televisie nog heer en meester waren op het wereldbeeldtoneel – wel anders.

Je kunt het ook anders bezien. Vroeger waren we voor het materiaal waarmee we ons wereldbeeld bouwden grotendeels afhankelijk van de NOS en het dagelijkse journaal; voor de ene de kern van de linkse kerk, voor de andere een vazal van de bestaande hegemonie. Voor beide een gevestigd instituut met te weinig aandacht voor het ‘echte’ nieuws.

Ik ga me de komende weken opsluiten in de populistische bubbel. Ik heb onder een pseudoniem een nieuw Facebook-account aangemaakt (en dat kostte al wat moeite) en heb inmiddels Thierry Baudet, Geert Wilders en De Dagelijkse Standaard geliket. Het is even slikken, maar ik ben benieuwd op welke manier Facebook mij nu de popu-bubble inzuigt. Ik houd jullie op de hoogte van hoe ik langzaam het zicht op de wereld kwijtraak (of juist terugvind).

 

The Apprentice

the_apprentice_logo

The Apprentice is een NBC-serie, soms aangeduid als ‘het ultieme sollicitatiegesprek’. In een aantal weken wordt uit een stel veelbelovende jonge zakenmensen dé zakenman gekozen via een serie lastige, maar blijkbaar televisiegenieke proeven en uitdagingen.

Donald J. Trump is de gastheer in dit programma dat zo goed past bij zijn hele zakenleven. Het onderliggende idee dat je jezelf en anderen moet uitdagen tot het maximum ligt ten grondslag aan zijn hele leven. Zo word je dus president-elect. Aan uithoudingsvermogen en zelfvertrouwen geen gebrek.

Afgelopen woensdag, in de vroege ochtend na de verkiezing zat ik als media-expert in een  panel in Lux, het Nijmeegse cultuur-, film- en debatcentrum. De kater die merkbaar door zaal 7 heen sloop was niet alleen afkomstig van een nachtje doordrinken. De vrees voor Trump was voelbaar. Ik maakte opmerkingen over de campagne van Trump die geen campagne was, en ik dacht aan ‘The Apprentice’. Niet aan de serie, maar aan het woord: the apprentice, de leerling, l’apprenti.

Ik dacht aan l’apprenti sorcier, De Tovenaarsleerling, van Paul Dukas, een Franse componist. Hij verklankt het gedicht Der Zauberlehrling van Goethe over een tovenaarsleerling die, als de meester weg is, met een magische spreuk de bezems aan het werk zet. Uiteraard gaat dat mis, het toverlaboratorium staat onder water en net op tijd komt de meestertovenaar terug om de toverspreuk te doorbreken.

Alles wat met Trump te maken heeft lijkt op het verhaal van die tovenaarsleerling. Als rookie komt hij de politiek in. Hij weet niets over de regels en procedures, maar hoe moelijk kan het zijn? Je brult wat tegen je oude meesters en je roept dat andere toverheksen moeten worden opgesloten; je voert een verkiezingscampagne op een manier waarvoor je in alle cursussen campagnevoeren een dikke onvoldoende zou krijgen.

Trump is in no time van tovenaarsleerling opgeklommen tot Dumbledore zelf. Hij heeft  nieuwe spreuken verzonnen. Op  magische wijze roept hij de meeste electoral votes op. En nu is hij de baas van het magisch laboratorium US of A. Als dat maar goed gaat! Trump heeft de geest uit de fles gehaald, zowel in de politiek als in de media, en die krijg je er niet meer in. Ik zie nog niet, als bij Goethe en Dukas, dat ‘de meestertovenaar’ net op tijd terugkomt om te zorgen dat de orde weer hersteld wordt. Voorlopig blijft het water stijgen. Spannende tijden! Communicatiewetenschappers en politicologen hoeven zich  niet te vervelen.

Bewaren

Leuk!

image

De cursus heet, nogal prozaïsch, Media in de Maatschappelijke Context, en geven we, omdat het niet meer goed past in het curriculum, voor de laatste keer. Vier jaar geleden was het de meest standaard-cursus van de hele opleiding Communicatiewetenschap: acht weken met twee hoorcolleges door drie docenten, een uurtje responsie en een tentamen.

Drie jaar gelden hebben we het omgevormd tot een cursus met een simulatiespel: de studenten bouwen een nieuw mediasysteem op voor 2026 en nemen de rol aan van verschillende stakeholders: publieksgroepen, overheidsinstanties, mediaproductiebedrijven en mediabureaus. Ze produceren position papers over wat ze willen en wat ze bieden en zetten die in een wiki op Blackboard. Dat klinkt al heel hip, maar het hoogtepunt ligt aan het eind van de cursus: de onderhandelingssessie waarin de stakeholders proberen hun specifieke belangen uit het vuur te slepen.

Gisteren was het weer zover. Na de introductie vlogen de groepjes studenten alle kanten uit, op zoek naar de groep babyboomers, de overheidsinstantie SAMEN, het mediabureau Connaction of productiebedrijf BoerEnWolf. Anderhalf uur lang verhitte discussies, soms resulterend in een welgemeende handshake.

Mijn hoogtepunt op deze dag kwam toen een studente nog even wat kwam ophalen van haart tafeltje. Gehaast, want er moest veel onderhandeld worden. En terwijl ze halsoverkop weer terugliep naar haar groepje zei ze, half in zichzelf, maar duidelijk hoorbaar: “Leuk!”

Een groter compliment kan ik me niet voorstellen.

Hier een filmische impressie van de onderhandelingen van vorig jaar

 

 

President zonder Plan

Natuurlijk kijk ik vanaf vanavond ook weer naar House of Cards, want je moet bijblijven en het is natuurlijk een enerverend verhaal van de anti-held die aan de macht komt en van bad boy een worst man wordt. En natuurlijk kijk ik omdat ik interesse heb in politiek en in politieke macht en politieke spelletjes, sorry, onderhandelingen. 

En de politieke spelletjes is the USP van House of Cards: hier zie je hoe dat werkt bij hooggeplaatste presidenten. En daar haak ik af. Ik ben een van die mensen die blijven geloven in de gedachte dat een politicus macht wil om iets in de samenleving te bewerkstelligen, en niet alleen om macht te hebben. Want wat heb je nou aan macht als je er niets mee zou kunnen doen. 

En House of Cards wordt maar de hemel ingeprezen, want Claire is toch eigenlijk Hillary en heeft die Underwood met al zijn kinderachtig narcisme niet heel veel weg van Donald Trump. Welk een voorspellende gaven. Maar Frank Underwood is veel meer een beeld dat Trump schept van politici dan dat hij Trump zelf zou zijn. Juist Trump ziet politici als corrupte, pluche en macht najagende zakkenvullers, in plaats van dat het mensen zijn die een plan hebben om iets te doen met de samenleving, zoals die corrupte zooi opruimen. 

House of Card: Trump had het niet beter kunnen doen!

Video en fietsen

  Tijdens een vergadering over een filmstudio die binnen de universiteit moet herrijzen raak ik geïnspireerd. O ja, voor die cursus zou ik dit filmpje kunnen maken. Ik zou collega’s kunnen helpen met suggesties voor hun cursussen. Ja zelfs voor Inleiding CW kunnen de opdrachten tot flipped classrooms worden omgekeerd. 

“Prachtig! Maar natuurlijk alleen als het didactisch verantwoord is, want je moet geen video gebruiken alleen omdat het nieuw is”. 

En dat doet me denken aan de uitspraak over de fiets die je niet hoeft te repareren als hij niet kapot is. Ik hoor het gezegde, liefst in het Engels, te vaak de laatste tijd. En dat terwijl er aan de fiets de laatste jaren, terwijl hij helemaal niet kapot was, toch het een en ander is verbeterd: van uitgebreide versnellingen en weggewerkte kabels tot en met de e-bike. Als we hadden gewacht tot de fiets kapot was, dan hadden we ons nu nog steeds zonder versnellingen, misschien zelfs zonder trappers van huis naar werk verplaatst. 

Soms moet je techniek gebruiken… Niet omdat het moet, maar omdat het kan. En als dan blijkt dat studenten er dom, lui of apathisch van worden, dan gooien we de filmpjes weer weg, en dan gaan we weer gewoon zonder enige ondersteuning twee keer drie kwartier oreren. Prima! Maar toch even kijken wat het teweeg brengt als je wel met video werkt, als je de normale gang van zaken gewoon omdraait. Op die fiets!